Çay, Azerbaycan’da özel bir yere sahiptir ve misafirperverliğin, saygının simgesi olarak kabul edilir. Yalnızca susuzluğu gidermek için değil, aynı zamanda sohbet için rahat ve samimi bir ortam yaratmak amacıyla da ikram edilir. Azerbaycan’da çay içme geleneği Japonya, İngiltere ya da Çin’deki gibi resmî törenlere sahip olmasa da, günlük yaşamda son derece önemli bir yere sahiptir.
Çay, “armudu” adı verilen özel, armut şeklindeki bardaklarda servis edilir. Bu bardaklar üstte ve altta geniş, ortada ise daha dardır. Bu şekil, çayın sıcaklığını daha uzun süre korumasını sağlar: alt kısım daha yavaş soğuduğu için çay, sohbetin sonunda da başındaki kadar sıcak kalır. Azerbaycan’da çay yetiştiriciliği, 1880’li yıllarda Hazar bölgesinde başlamıştır.
19 cu yüzyılın sonlarında M. O. Novoselov, Lenkeran bölgesinde çay fidanları ekmeye yönelik denemelere başlamış ve 1896 yılında burada bir çay fabrikası kurmuştur. 1900 yılına gelindiğinde bölgede ilk küçük çay plantasyonları ortaya çıkmıştır. Novoselov, 1912 yılında yayımladığı “Rus Subtropikleri” adlı eserinde, bölgede çay yetiştirmek için en uygun koşulları ayrıntılı şekilde açıklamıştır. Yaklaşık 1920 yılında girişiminin başarısız olmasının ardından, Azerbaycan Bahçecilik ve Subtropikal Bitkiler Enstitüsü çay üretimi potansiyelini incelemeye başlamıştır. Sovyet dönemindeki çalışmalar sonucunda, Lenkeran ve Zakatala bölgelerinde çay üretimi büyük ölçüde geliştirilmiş ve 1937 yılında ilk paketlenmiş Azerbaycan çayları üretilmiştir.
Lenkeran, ülkenin başlıca çay bölgelerinden biridir ve çok sayıda çay tarlasına ev sahipliği yapar. Burada yetiştirilen çaylar, yüksek kaliteleriyle hem ülkede hem de yurt dışında büyük beğeni toplar. Bölgenin iklimi ve toprağı, çaya kendine özgü aroma ve tat özellikleri kazandırır.
Astara da bir diğer önemli çay bölgesidir. İran sınırında yer alan Astara, çay yetiştiriciliği için elverişli koşullara sahiptir. Burada üretilen kaliteli çaylar, zengin tadı ve hoş aromasıyla tanınır.
Azerbaycan’da çay yalnızca bir içecek değil, aynı zamanda misafirperverliğin ayrılmaz bir parçasıdır. Misafir kısa süreli ya da iş için gelse bile, ona ilk olarak çay ikram edilir. Çay, çoğu zaman yemeğin başında ve sonunda sunulur ve kız isteme törenlerinin de önemli bir unsurudur.
Kız isteme sırasında özel bir gelenek vardır. Eğer misafirlere sunulan çaya şeker atılırsa, bu evliliğe onay verildiği anlamına gelir. Şeker çayın yanında ayrı olarak sunulursa, bu durum ret anlamı taşır.
Bu gelenekler ve çay kültürü, Azerbaycan kültürünün zenginliğini ve çayın ülkenin sosyal yaşamındaki önemini yansıtır.
